Het klinkt als een grap in de toiletrij van een festival. Toch raakt die vraag een gevoelige snaar. Want cocaïne zit al jaren in de lift in Nederland, van hippe feestjes tot kantoortuinen waar deadlines harder binnenkomen dan de ochtendkoffie. Een lijntje om de boel op te frissen. Een snuifje om wat langer door te kunnen. Het lijkt bijna normaal. Tot het dat niet meer is.

Hoe de partydrug steeds dichterbij komt

Cocaïne was ooit iets voor jetset en rockbands. Maar volgens recente cijfers van het Trimbos-instituut heeft één op de tien hoogopgeleide stedelingen het afgelopen jaar cocaïne gebruikt. Niet alleen op dancefestivals of in de horeca maar ook thuis, op borrels, of tussen Zoomvergaderingen door. Er zijn genoeg verhalen van keurige types die het gebruiken als een soort turbo. Even bijtanken, even sneller denken. Tot de tank leeg is.

Vraag dat maar aan die consultant uit Utrecht die na een scheiding in een paar maanden tijd meer weekenden boven een spiegel hing dan achter zijn bureau. Of de ondernemer uit ons eigen Venray die dacht dat zijn bedrijf en zijn cocaïnegebruik prima naast elkaar konden bestaan. Tot de boeken rood kleurden en hij zijn leaseauto kon inleveren. Het zijn geen uitzonderingen en juist dat maakt het pijnlijk.

Van grap tot glijbaan

Het gemene is dat cocaïne je het gevoel geeft dat je de wereld aankan. Scherper, wakkerder, socialer. Ook al weet je dat het tijdelijk is, dat maakt het niet minder verleidelijk. Het begint vaak op feestjes. Daarna komt de dinsdagmiddag. En ergens tussen een promotie en een nieuwe relatie verandert het in een patroon.

Bij een afkickkliniek cocaïne hoor je opvallend vaak hetzelfde verhaal. Mensen die dachten dat ze er grip op hadden. Mensen van wie vrienden zeiden dat ze het wel konden hebben. En mensen die pas beseften hoe ver ze waren afgezakt toen ze een kapot tussenschot in de spiegel zagen. Of een lege bankrekening. Of geen gezin meer.

De sociale schade is vaak groter dan de lichamelijke. Ja, je neusschot kan de vernieling in gaan. Ja, je slaapcyclus raakt volledig ontregelt. Maar de echte klap komt in de vorm van leugens, schulden, geïrriteerde partners en werk dat eronder lijdt. Niet omdat mensen slecht zijn maar omdat de coke sterker is dan je integriteit.

De stille normalisering

Het grootste probleem is misschien hoe normaal het is geworden. In clubs liggen de wc-rollen nog net niet naast de handzeep. Op verjaardagen hoor je steeds vaker dat iemand even naar buiten gaat om frisse lucht te halen, terwijl iedereen weet wat er gebeurt. Zelfs op werkborrels hoor je soms het woordje bump vallen alsof het over bitterballen gaat.

En ondertussen proberen organisaties, scholen en zorginstellingen de schade te beperken. THE YOUTURN, een bekende luxe afkickkliniek Nederland, ziet steeds meer mensen die niet passen in het stereotype beeld van verslaving. Geen afgegleden types maar succesvolle professionals die jarenlang fantastisch hebben gefunctioneerd. Tot het gewoon niet meer ging.

Hoe komen we hieruit

Er bestaat geen simpele oplossing. Maar praten helpt. Eerlijk zijn helpt. En stoppen met doen alsof coke een soort volwassen energiedrankje is, helpt het meest. Verslaving houdt niemand voor mogelijk maar wacht altijd geduldig in de coulissen.

Misschien is het daarom zo’n goede vraag. Hoe is het eigenlijk met je tussenschot? Niet als grap maar als reality check. Gebruik je af en toe en heb je er controle over? Of begint het jou te controleren? De grens is vaak dunner dan het lijntje zelf.