Op maandag 23 februari 2026 organiseert Kring Venray van het Limburgs Geschied- en Oudheidkundig Genootschap (LGOG) een lezing getiteld ‘De opkomst en ondergang van de Bokkenrijders’. Spreker is Ton van Reen. 

Ton van Reen vertelt over de opkomst en de ondergang van de bendes en over hun invloed op het leven in de achttiende eeuw. In Limburg  worden nog altijd veel verhalen verteld over onder meer Nolleke van Geleen en Hulsterheinke, in het Rijnland over Schinderhannes, in België over Jan de Lichte en de Bende van Baekeland, in Brabant over de Zwartmakers en de Heidens, in Wallonië over Les Vert-Boucqs.

Aansprekend waren de slimme leiders van de bendes, waaronder onderwijzers en dokters. Over geen enkele 'Bokkenrijder' is zoveel geschreven als over dokter Joseph Kirchhoffs, die als leider van de armen in opstand kwam tegen de macht en rijkdom van adel en kerk. De bende van Kirchhoffs was bijna militair georganiseerd, maar eindigde - net zoals de meeste andere - tragisch: vele leden werden opgehangen, gevierendeeld, levend verbrand of stierven op het rad.

De bendes ontstonden vooral door de grote hongersnoden in de achttiende eeuw, die ook aan de basis stonden van de Franse Revolutie. Om sterk te staan zouden ze, althans dat vertelden priesters, een verbond hebben gesloten met de duivel. In het volksgeloof werd de duivel vaak als een bok met horens afgebeeld. 's Nachts zouden de Bokkenrijders zich op de rug van bokken door de lucht verplaatsen. Waren het echte misdadigers? ‘Nee’, zegt Ton van Reen, en hij voegt daaraan toe: ‘Iedereen die in de gewelddadige achttiende eeuw in armoede ter wereld kwam, was voor galg en rad geboren. Vooral hongerige mensen en verschoppelingen eindigden hun leven aan de galgen die overal in Nederland, België en Duitsland groeiden als strohalmen’.

De spreker

Ton van Reen is schrijver en journalist. Hij schrijft vaak over geschiedenis, maar ook romans en kinder- en jeugdboeken. Over de Bokkenrijders schreef hij de klassieker ‘De Bende van de Bokkenrijders’ die werd verfilmd tot tv-serie.